ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ - ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Το χωριό Φούρκα βρίσκεται 102 χιλιόμετρα Β.Α. των Ιωαννίνων. Ανήκει γεωγραφικά στο διαμέρισμα της Ηπείρου και διοικητικά στην επαρχία Κόνιτσας. Είναι χτισμένο αμφιθεατρικά στούς πρόποδες της κορυφογραμμής "Βέργος" σε υψόμετρο από 1360μ. Έως 1450μ.

Για την ονομασία του χωριού διατυπώθηκαν διάφορες εκδοχές.

Η λέξη φούρκα σημαίνει στη λατινική γλώσσα (FURKA) το διχαλωτό πάσσαλο. Εικάζεται ότι παλιότερα στήνονταν κατά μήκος των δρόμων φούρκες για να μην χάνουν οι οδοιπόροι τον προσανατολισμό τους, τόσο το φθινόπωρο που την περιοχή καλύπτει πυκνή ομίχλη, όσο και κατά τον χειμώνα που πέφτει άφθονο χιόνι.

Φούρκα όμως σημαίνει και δίοδος (FURCA PASS) επί των Ελβετικών Αλπεων. Και το χωριό μας υπήρξε δίοδος που ένωνε την Ήπειρο με την Ανατολική και Δυτική Μακεδονία, Θράκη, Βουλγαρία, Σερβία και Ρουμανία. Ήταν το διάβα από τον αυχένα "Βέργος" περνούσαν οι αγωγιάτες.

Η ιστορική υπόσταση του χωριού ανάγεται πριν το 16ο αιώνα μετά την συνένωση τεσσάρων οικισμών του Παλαιοχωρίου, της Λιάτσικας, του Μαβρόβου και της Φούρκας. Τότε αριθμούσε 3.000 κατοίκους και λόγω της ορεινής της θέσης, το σημείο υποταγής της στους Τούρκους ήταν μόνο 10 χαράτσι. Στο τέλος του 17ου αιώνα οι Φουρκιώτες πήραν το δρόμο της διασποράς εξαιτίας των Τουρκαλβανών της Κολωνίας. Αργότερα, το 19ο αιώνα, ληστρικές επιδρομές μάστιζαν το χωριό.

Η Φούρκα απελευθερώθηκε από τους Τούρκους το Γενάρη του 1913. Αργότερα ιστορικά γεγονότα σημάδεψαν την περιοχή στη διάρκεια του ελληνοιταλικού πολέμου (1940-1941). Εκεί τραυματίστηκε ο συνταγματάρχης Κων/νος Δαβάκης, στο ένδοξο χώμα της άφησε την τελευταία του πνοή ο υπολοχαγός Αλέξανδρος Διάκος και στα βουνά της οι γυναίκες του χωριού κουβαλούσαν πολεμοφόδια στους φαντάρους που αγωνίζονταν για την λευτεριά.

Ακολούθησαν οι μάχες στα χρόνια της Εθνικής Αντίστασης (1941-1944) και τα χρόνια του εμφύλιου σπαραγμού (Αύγουστος 1946 ? Αύγουστος 1949).

Από το 1949 άρχισε να μειώνεται ο πληθυσμός του χωριού (εκπατρισμός στις Ανατολικές χώρες καθώς και σε πόλεις του εσωτερικού και του εξωτερικου για αναζήτηση καλύτερης τύχης).

Η φτώχεια της περιοχής ανάγκασε τους κατοίκους να συνεχίσουν τη μετανάστευση μέχρι και το 1975.

Σήμερα στη Φούρκα ζούν 25 μόνιμοι κάτοικοι. Το καλοκαίρι όμως ζωντανεύει το χωριό με τους απανταχού Φουρκιώτες που επισκέπτονται τη γενέτειρά τους.